NiagaraFalls.jpg

Μαθαίνεις καλύτερα όταν καταρχάς έχεις όλη την εικόνα στο μυαλό σου

Αν μπορείς να δεις τη συνολική εικόνα, τότε ξέρεις ακριβώς τι είναι αυτό που κτίζεις. Μετά είναι πολύ ευκολότερο να βάλεις κάθε κομμάτι του παζλ στη θέση του. Μια εμπειρία ενός εκπαιδευτικού θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την πιο πάνω φράση:

Εμπειρία

«Τον Φρειδερίκο τον είχαν βαφτίσει σαν ένα παιδί με σοβαρή μαθησιακή ανικανότητα. Και με είχαν προσλάβει να του διδάξω αγγλικά. Μετά από αρκετούς μήνες που δουλεύαμε μαζί με ικανοποιητική πρόοδο, του έφερα ένα βιβλίο άλγεβρας και πρότεινα να το εξερευνήσουμε μαζί. Ο Φρειδερίκος ήταν 14 ετών και είχε ακούσει για την άλγεβρα, όμως δεν γνώριζε τίποτα γι’ αυτήν.

Γυρίσαμε τις σελίδες στο τέλος του βιβλίου και του είπα ότι θα αρχίζαμε με το τελευταίο πρόβλημα. Και αυτό άρχισα να κάνω, ενώ αυτός παρακολουθούσε. Καθώς εργαζόμουν, του εξηγούσα κάθε βήμα, δείχνοντας του τις μαθηματικές έννοιες που το πρόβλημα περιελάμβανε. Η επίλυση του προβλήματος διήρκησε γύρω στα 45 λεπτά. Όταν τελείωσα γνώριζα ότι δεν μπορούσε να λύσει το πρόβλημα από μόνος του, όμως κατανοούσε σε γενικές γραμμές τι ακριβώς είχα κάνει.

Μετά γύρναγα τις σελίδες του βιβλίου από πίσω προς τα μπρος, δείχνοντας και υπενθυμίζοντας του τις διάφορες διαδικασίες που είχα χρησιμοποιήσει για να λύσω το πρόβλημα. Περίπου το 80% του βιβλίου του ήταν οικείο από αυτή την άποψη.

Μετά τον ρώτησα αν είχε καθόλου ερωτήσεις. «Ναι», απάντησε, «γιατί όλοι πιστεύουν ότι η άλγεβρα είναι δύσκολη;»

Την επόμενη φορά που ήμασταν μαζί, ξεκινήσαμε από την αρχή του βιβλίου. Το νόημα του δεν ήταν ξεκάθαρο στον Φρειδερίκο, έτσι χρειάστηκε να του μιλήσω γι’ αυτό για περίπου δύο ώρες. Αυτό μας ταξίδεψε σε τόσο συναρπαστικά θέματα όπως η φύση της πέμπτης και έκτης διάστασης και περάσαμε πάρα πολύ καλά.

Είχαμε μια ώρα ακόμα μέχρι το τέλος του μαθήματος μας, έτσι ζήτησα από τον Φρειδερίκο να ξεκινήσει να εργάζεται στα προβλήματα του βιβλίου, λύνοντας τόσα από κάθε σελίδα, όσα θα χρειαζόταν για να κατανοήσει την διαδικασία που περιελάμβαναν, πριν προχωρήσει στην επόμενη σελίδα. Όσα προβλήματα προσπάθησε να λύσει τα έλυσε με επιτυχία. Στο τέλος της ώρας είχε φτάσει μέχρι και τη σελίδα 53.»

Την Ν.Υόρκη με μια Ματιά

Στην πραγματική ζωή θα χρειαζόντουσαν χρόνια για να ανακαλύψει κανείς τη Νέα Υόρκη περπατώντας όλους τους δρόμους. Σαν τουρίστας όμως, το πολύ απλό που μπορείς να κάνεις είναι να ανέβεις πάνω σε έναν ουρανοξύστη, πχ στο Empire State Building, κατά προτίμηση με ένα οδηγό της Νέας Υόρκης και να δεις όλη τη Νέα Υόρκη με μια ματιά – τους δύο βασικούς ποταμούς, τις βασικές γέφυρες, το άγαλμα της Ελευθερίας, το κεντρικό πάρκο, την WallStreet, το Broadway, τα κεντρικά κτήρια των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και τον τρόπο που η πόλη είναι διαμορφωμένη με αριθμημένες λεωφόρους και δρόμους.

Μετά, όταν κάποιος σου πει ότι μια διεύθυνση είναι 10 τετράγωνα νότια του κεντρικού πάρκου στην έκτη λεωφόρο, ή 4 τετράγωνα ανατολικά από την σήραγγα Λίνκολν, έχεις διανοητική εικόνα για το που πρέπει να πας. Κτίζεις τις επιμέρους διευθύνσεις που θέλεις να πας πάνω στο συνολικό βασικό και απλό οικοδόμημα που έχεις ήδη κτίσει στον διανοητικό χάρτη της φαντασίας σου.

Διανοητικοί Χάρτες

Δεν έχει κανένα νόημα να προσλαμβάνεις πληροφορίες αν δεν μπορείς να τις ανακαλέσεις όταν τις χρειάζεσαι. Και οι παραδοσιακές σχολικές μέθοδοι είναι πλέον απαρχαιωμένες. Δεκάδες χιλιάδες μαθητές παγκόσμια παίρνουν συνεχώς σημειώσεις, γραμμή-γραμμή.

Όμως ο εγκέφαλος δεν δουλεύει έτσι. Δεν αποθηκεύει πληροφορίες σε γραμμές ή σε στήλες. Ο εγκέφαλος αποθηκεύει πληροφορίες στις διακλαδώσεις των δενδριτών του. Ο εγκέφαλος αποθηκεύει πληροφορίες με πρότυπα και συσχετίσεις. Όσο περισσότερο εξασκείσαι με την μέθοδο μνήμης του εγκεφάλου, τόσο ευκολότερα και γρηγορότερα θα μαθαίνεις. Γι’ αυτό λοιπόν μην παίρνεις σημειώσεις. Δημιούργησε καλύτερα νοητικούς χάρτες – φτιάξε τους με διακλαδώσεις, εικόνες, χρώματα, σύμβολα και σχήματα φροντίζοντας να τα συσχετίζεις μεταξύ τους.

Συνολική Εικόνα

Όταν κατέχεις τη συνολική εικόνα των αναπτυσσόμενων δικτύων σκέψης σου, μπορείς ευκολότερα να δεις πώς να βελτιώσεις την αποτελεσματικότητα τους. Η οπτική αναπαράσταση κάνει δυνατή τη δυνατότητα να σκέφτεσαι για ένα θέμα πιο σφαιρικά από όταν το σχεδιάγραμμα που έχεις στο μυαλό σου είναι γραμμικό.

Η οπτική απεικόνιση είναι η φυσική αλλά υποσυνείδητη πλευρά του ανθρωπίνου μυαλού. Το μυαλό προσαρμόζεται καλύτερα όταν επεξεργάζεται οπτικές εικόνες παρά λέξεις, γιατί αυτές είναι πιο αντιπροσωπευτικές της πραγματικότητας. Κατά τη διάρκεια της δημιουργίας οπτικών χαρτών, τα στυλ επεξεργασίας του αριστερού και δεξιού ημισφαιρίων του εγκεφάλου εμπλέκονται πλήρως.

Σε έναν χάρτη μπορείς κυριολεκτικά να δεις την δομή ενός θέματος με έναν τρόπο που δεν είναι δυνατόν να δεις όταν το θέμα είναι σε γραμμές. Μπορείς να δεις ξεχωριστά κεφάλαια και μπορείς επίσης να δεις τη σχέση μεταξύ των κεφαλαίων. Ο σωστός συνδυασμός νοητικής χαρτογράφησης και οπτικής σκέψης μπορεί να αυξήσει την ευφυΐα σου πολύ αποτελεσματικά.

Συμπέρασμα

Πολλοί δάσκαλοι έχουν παρόμοιες εμπειρίες. Όλες δείχνουν ότι είναι ευκολότερο να κατανοήσει κανείς οτιδήποτε, όταν η πρώτη εντύπωση του θέματος αποκαλύπτει πλήρως τον πλούτο και την πολυπλοκότητα του.

Αν γνωρίζεις ότι έχεις στο μυαλό σου τη συνολική εικόνα και μπορείς να παρακολουθήσεις και να κατανοήσεις όλες τις διαφορετικές διαδικασίες (παρόλο που μπορεί να μην είσαι πλήρως ικανός να τις θυμάσαι και να τις αναπαράγεις), τότε νοιώθεις μια γλυκιά οικειότητα με το θέμα σου και σου είναι ευκολότερο να προσδοκάς με ανυπομονησία πότε θα γίνεις μαέστρος σε αυτό.

Καθώς προσεγγίζεις ένα νέο θέμα, το μυαλό νοιώθει πιο άνετα να έχει μια σφαιρική εικόνα και του αρέσει να γνωρίζει ποιες είναι οι δυσκολότερες πτυχές του.

Όταν εργάζεσαι στα αρχικά στάδια κάποιου θέματος, μπορείς να προσλάβεις πολλές πληροφορίες αρκετά γρήγορα. Μετά από τα αρχικά στάδια τείνεις να βαλτώνεις με τις λεπτομέρειες. Αν όμως η αρχική έκθεση σου στο θέμα περιλάμβανε μια σφαιρική όψη του, τότε έχεις μια δομή πάνω στην οποία μπορείς να συσχετίσεις όλες τις επιμέρους λεπτομέρειες και οι οποίες εύκολα μπορούν να βρουν τη θέση τους πάνω στη συνολική εικόνα.